Wat zijn kernwaarden?
Kernwaarden maken duidelijk waar je organisatie voor staat. Ze laten zien in welke fundamentele overtuigingen je gelooft en tevens hoe jij je onderscheid van concurrenten. Kernwaarden sturen het gedrag en de besluiten die worden genomen in de organisatie.
Cultuur is gedeeld gedrag. Het is hoe we allemaal een beetje hetzelfde doen wanneer we in dezelfde organisatie werken. Het gedeelde gedrag wordt gevormd door een aantal elementen. Door deze elementen in te zetten kunnen we de cultuur ook veranderen. De Gelukkige Onderneming Cultuurijsberg (zie onderstaande afbeelding) toont de verschillende elementen van een organisatiecultuur. De elementen boven de watergrens zijn waarneembaar.
De elementen beneden de watergrens zijn niet waar te nemen, maar zijn de elementen die de cultuur vanuit de oorsprong beïnvloeden. Dit zijn in organisaties vaak elementen die door de jaren heen gestalte hebben gekregen. Het zijn ook elementen om uit te putten als we onze cultuur willen versterken of veranderen.
Cultuur kunnen we concreet maken door een scherpe, uitgesproken missie en kernwaarden op te stellen.
Wat is de kracht van kernwaarden?
Kernwaarden geven duidelijkheid over waar je als organisatie voor staat. Als je kernwaarden goed opstelt en implementeert, ontstaan er drie grote effecten in je organisatie.
- Identificatie
Goede kernwaarden vergroten de trots in je organisatie. Medewerkers weten nog beter te begrijpen waarom ze bij jou werken en niet bij de concurrent. Bij het communiceren van de kernwaarden in trajecten horen we vaak mensen trots zeggen: “Ja, dit is preciés wie wij zijn!”.
Het ‘wij-gevoel’ van de medewerkers binnen je organisatie zal versterken. Hierdoor krijg je minder groepsvorming (eilandjes) binnen je organisatie. Sterke kernwaarden zorgen voor eenheid binnen je organisatie.
Ook je arbeidsmarktimago wordt duidelijker en je aantrekkingskracht wordt vergroot. Dat zal niet voor iedereen zijn. Er zullen mensen zijn die nu juist beter weten; dit is niét mijn plek (dat is precies de bedoeling). De aantrekkingskracht wordt juist groter voor de kandidaten die écht bij jouw organisatie passen.
- Bezieling in een helder speelveld
Doordat medewerkers zich meer één voelen met de organisatie, gaan ze met meer bezieling en betrokkenheid aan de slag. Goede kernwaarden verduidelijken daarnaast het speelveld van je organisatie. Het is voor medewerkers duidelijk wat de standaarden zijn en welke ruimte voor initiatief bestaat. Hierdoor nemen medewerkers meer initiatief en verantwoordelijkheid. Goede kernwaarden vormen de basis voor zelforganisatie en faciliteren autonomie.
- Onderscheidend vermogen
Vanuit goede kernwaarden kun je bouwen. Goede kernwaarden verduidelijken zowel wie jullie al zijn als wie jullie nog meer wíllen zijn. Kernwaarden kun je daarom inzetten als verbetertool. Je kunt projecten, het functioneren van medewerkers, het functioneren van je organisatie evalueren aan de hand van de kernwaarden. Wat gaat er goed als we kijken naar deze kernwaarde? En wat kunnen we beter doen? Door dit proces te integreren in de routines van je organisatie, versterkt het onderscheidend vermogen.
Waarom werken ze vaak niet?
In veel organisaties kom je kernwaarden tegen die niet
leven en geen impact hebben. Ze zijn verzand tot mooie woorden of spreuken op
een muur waar iedereen altijd omheen loopt. Dit komt deels door een slechte
implementatie. Vaak begint het echter al bij het niet goed opstellen van
kernwaarden. Bij het opstellen van sterke kernwaarden zijn er een aantal zaken
die je moet vermijden.
Allesomvattende kernwoorden werken niet
Veel organisaties gebruiken ‘kernwoorden’ om te verduidelijken waar zij als
organisatie voor staan. Soms is er al goed over nagedacht, soms worden ze uit
een stapel kaartjes getrokken. We zien dan kernwoorden als “Eerlijk,
samenwerking, passie, daadkracht en klantgericht” terugkomen als set
begrippen die verduidelijkt waar de organisatie voor staat. Het kon zomaar een
verzameling kernwoorden zijn van een logistiek bedrijf, maar ook van een
zorginstelling. Kernwoorden werken niet omdat ze niet uitgesproken zijn, niet
onderscheidend zijn en lastig toe te passen zijn in de werkcontext.
Ga geen kernwaarden opstellen met de hele organisatie
Vaak zien we dat organisaties iedereen willen betrekken
in het opstellen van kernwaarden. Hoewel dit goedbedoeld is en als doel heeft
om betrokkenheid te versterken, werkt het juist averechts. Doordat de input van
de hele organisatie wordt meegenomen, wordt ook de input van medewerkers
meegenomen die eigenlijk niet zo goed bij de cultuur passen. Door een veelvoud
aan meningen, visies en waarden monden de kernwaarden uit in een consensus. Het
resultaat is dan kernwaarden die nietszeggend zijn, weinig bevlogenheid
opwekken en weinig aantrekkingskracht hebben op de klant en arbeidsmarkt.
Hoe stel je goede kernwaarden op?
Goede kernwaarden verduidelijken zowel wie jullie al zijn als wie jullie nog meer willen zijn. Goede kernwaarden zijn statements die emotie opwekken en een standaard stellen. Ze zijn toepasbaar in de werkcontext en typisch en uitgesproken jullie. Ze zijn positief geformuleerd maar stoten ook een bepaalde groep potentiële medewerkers en klanten af. Dit zorgt ervoor dat je als organisatie kleur bekend en aantrekkelijker wordt voor de groep die echt bij je past.
Bij De Gelukkige Onderneming gebruiken wij onze eigen kernwaardenchecklijst. Hierop staan de volgende kenmerken van een goede kernwaarde:
- Een goede kernwaarde is een statement. Het is geen woord maar verduidelijkt een aspiratie.
- Een goede kernwaarde verduidelijkt het gewenste resultaat van de onderliggende waarde.
- Een goede kernwaarde wekt emotie op.
- Een goede kernwaarde stelt een standaard.
- Een goede kernwaarde is toepasbaar in de werkcontext.
- Een goede kernwaarde is uitgesproken en typisch voor de organisatie.
- Download onder aan deze pagina de volledige kernwaardenchecklijst.
Kernwaarden opstellen doe je niet door uit een stapel kaartjes te kiezen of even te Googelen. Kernwaarden opstellen vergt diepgaand naar binnen kijken. Je kunt je missie achterhalen met de volgende oefeningen.
Cultuurverhaal
· Denk na over een gebeurtenis die typerend is
voor jullie organisatie. Iets waar je heel trots op bent en heel duidelijk
maakt waar jullie voor staan.
Het protest
· Neem met een aantal collega’s de tijd om
zelfstandig op te schrijven waar je boos om kunt worden m.b.t. de markt. Wat
zien jullie bij anderen gebeuren wat jullie nóóit zullen doen en fel op tegen
zijn?
Hoe implementeer je kernwaarden?
Kernwaarden kunnen enorm krachtig zijn als ze op de juiste manier geïmplementeerd worden. Dit doe je goed door:
Kernwaarden de basis te laten zijn in je HR-instrumenten.
Kernwaarden moeten het uitgangspunt zijn in de werving en selectie. Kandidaten die niét passen moet je afstoten en kandidaten die juist wel passen aantrekken. Door het selectieproces op een andere manier vorm te geven kun je toetsen of de sollicitanten aansluiten bij de kernwaarden. Door medewerkers te beoordelen op de kernwaarden en dit terug te laten komen in ontwikkelgesprekken stuur je op de ontwikkeling van de medewerker vanuit de cultuur.
Plan en evalueer op basis van kernwaarden
Evalueer projecten, klanten en delen van je organisatie op basis van de kernwaarden. Door regelmatig kort stil te staan bij wat al goed gaat en wat beter kan op het gebied van de kernwaarde, verbeter je vanuit de kern.
Leid vanuit kernwaarden
De kracht van het leiderschap en de kracht van je cultuur zijn flink vervlochten met elkaar. Sterke leiders, zorgen voor sterke culturen. In sterke culturen worden keuzes gemaakt vanuit de cultuur. Ook als het lastig is wordt cultuur op plek één gezet. Daarnaast wordt de organisatie vanuit de cultuur geleid. Leiders gebruiken de kernwaarden en missie bij het ontwikkelen en inspireren van medewerkers.
